Zabrana diskriminacije
Član 44.
U ustanovi su zabranjene aktivnosti kojima se ugrožavaju,
omalovažavaju, diskriminišu ili izdvajaju lica, odnosno grupe lica,
po osnovu: rasne, nacionalne, etničke, jezičke, verske ili polne
pripadnosti, fizičkih i psihičkih svojstava, smetnji u razvoju i
invaliditeta, zdravstvenog stanja, uzrasta, socijalnog i kulturnog
porekla, imovnog stanja, odnosno političkog opredeljenja i podsticanje
ili nesprečavanje takvih aktivnosti, kao i po drugim osnovama utvrđenim
zakonom kojim se propisuje zabrana diskriminacije.
Pod diskriminacijom lica ili grupe lica smatra
se svako neposredno ili posredno, na otvoren ili prikriven način,
isključivanje ili ograničavanje prava i sloboda, nejednako postupanje
ili propuštanje činjenja, odnosno neopravdano pravljenje razlika
povlađivanjem ili davanjem prvenstva.
Ne smatraju se diskriminacijom posebne mere uvedene
radi postizanja pune ravnopravnosti, zaštite i napretka lica, odnosno
grupe lica koja se nalaze u nejednakom položaju.
Bliže kriterijume za prepoznavanje oblika diskriminacije
od strane zaposlenog, učenika ili trećeg lica u ustanovi, zajednički
propisuje ministar i ministar nadležn za poslove ljudskih prava.
Zabrana nasilja, zlostavljanja
i zanemarivanja
Član 45.
U ustanovi je zabranjeno: fizičko, psihičko i socijaalno
nasilje; zlostavljanje i zanemarivanje dece i učenika; fizičko kažnjavanje
i vređanje ličnosti, odnosno seksualna zloupotreba dece i učenika
ili zaposlenih.
Pod nasiljem i zlostavljanjem podrazumeva se svaki
oblik jedanput učinjenog ili ponavljanog verbalnog ili neverbalnog
ponašanja koje ima za posledicu stvarno ili potencijalno ugrožavanje
zdravlja, razvoja i dostojanstva ličnosti deteta i učenika ili zaposlenog.
Zanemarivanje i nemarno postupanje predstavlja
propuštanje ustanove ili zaposlenog da obezbedi uslove za pravilan
razvoj deteta i učenika.
Ustanova je dužna da odmah podnese prijavu nadležnom
organu ako se kod deteta ili učenika primete znaci nasilja, zlostavljanja
ili zanemarivanja.
Pod fizičkim nasiljem, u smislu stava 1. ovog člana,
smatra se: fizičko kažnjavanje dece i učenika od strane zaposlenih
i drugih odraslih osoba; svako ponašanje koje može da dovede do
stvarnog ili potencijalnog telesnog povređivanja deteta, učenika
ili zaposlenog; nasilno ponašanje zaposlenog prema deci, učenicima
i drugim zaposlenim, kao i učenika prema drugim učenicima ili zaposlenim.
Pod psihičkim nasiljem, u smislu stava 1. ovog
člana smatra se ponašanje koje dovodi do trenutnog ili trajnog ugrožavanja
psihičkog i emocionalnog zdravlja i dostojanstva deteta i učenika
ili zaposlenog.
Pod socijalnim nasiljem, u smislu stava 1. ovog
člana smatra se isključivanje deteta i učenika iz grupe vršnjaka
i različitih oblika socijalnih aktivnosti ustanove.
U ustanovi je zabranjen svaki oblik nasilja i zlostavljanja
iz stava 2. ovog člana od strane učenika, njegovog roditelja, odnosno
staratelja ili odraslog, nad nastavnikom, vaspitačem, stručnim saradnikom
i drugim zaposlenim.
Zbog povrede zabrane iz stava 8. ovog člana protiv
roditelja, odnosno staratelja deteta ili učenika pokreće se prekršajni
odnosno krivični postupak.
Protokol postupanja u ustanovi u odgovoru na nasilje
i zlostavljanje, sadržaj i načine sprovođenja preventivnih i interventnih
aktivnosti, uslove i načine za procenu rizika, načine zaštite od
nasilja, zlostavljanja i zanemarivanja, propisuje ministar.
Bliže uslove o načinima prepoznavanja neverbalnih
oblika zlostavljanja dece i učenika od strane zaposlenog za vreme
nege, odmora i rekreacije i drugih oblika vaspitno-obrazovnog rada,
propisuje ministar.
Obaveze učenika
Član 112.
U ostvarivanju svojih prava učenik ne sme da ugorožava
druge u ostvarivanju prava.
Učenik ima obavezu da:
1) redovno pohađa nastavu i izvršava školske obaveze;
2) poštuje školska pravila, odluke direktora i
organa škole;
3) radi na usvajanju znanja, veština i vrednosnih
stavova propisanih školskim programom, prati sopstveni napredak
i izveštava o tome nastavnike i roditelje, odnosno staratelje;
4) u postupku ocenjivanja pokaže svoje stvarno
znanje bez korišćenja raznih oblika prepisivanja i drugih nedozvoljenih
oblika pomoći;
5) ne ometa izvođenje nastave i ne napušta čas
bez prethodnog odobrenja nastavnika;
6) poštuje ličnost drugih učenika, nastavnika i
ostalih zaposlenih u školi;
7) blagovremeno pravda izostanke;
8) čuva imovinu škole i čistoću i estetski izgled
školskih prostorija;
9) stara se o očuvanju životne sredine i ponaša
u skladu sa pravilima ekološke etike.
Odgovornost učenika
Član 113.
Sa učenikom koji vrši povredu pravila ponašanja
ili se ne pridržava odluka direktora i organa škole, neopravdano
izostane sa nastave pet časova, odnosno koji svojim ponašanjem ugrožava
druge u ostvarivanju njihovih prava, škola je dužna da, uz učešće
roditelja, odnosno staratelja učenika, pojača vaspitni rad aktivnostima:
u okviru odeljenjske zajednice, stručnim radom odeljenjskog starešine,
pedagoga, psihologa, posebnih timova, a kada je to neophodno da
sarađuje sa odgovarajućim ustanovama socijalne, odnosno zdravstvene
zaštite na promeni ponašanja učenika.
Učenik može da odgovara za lakšu povredu obaveze
utvrđenu opštim aktom škole, za težu povredu obaveze koja je u vreme
izvršenja bila propisana ovim ili posebnim zakonom i za povredu
zabrane iz čl. 44. i 45. ovog zakona.
Teže povrede obaveze učenika
jesu:
1) uništenje, oštećenje, skrivanje, iznošenje,
prepravka i dopisivanje podataka u evidenciji koju vodi škola ili
druga organizacija, odnosno organ;
2) prepravka i dopisivanje podataka u javnoj ispravi
koju izdaje škola ili organ, odnosno ispravi koju izda druga organizacija;
3) uništenje ili krađa imovine škole, privrednog
društva, preduzetnika, učenika ili zaposlenog;
4) podstrekivanje, pomaganje, davanje učeniku i
upotreba alkohola, duvana, narkotičkog sredstva ili psihoaktivne
supstance;
5) unošenje u školu ili drugu organizaciju oružja
ili drugog predmeta koji može da ugrozi ili povredi drugo lice;
6) svesno nepridržavanje pravila i mera bezbednosti
učenika;
7) upotreba mobilnog telefona, elektronskog uređaja
i drugog sredstva u svrhe kojima se ugrožavaju prava drugih ili
u svrhe prevare u postupku ocenjivanja;
8) neopravdano izostajanje sa nastave najmanje
35 časova i učestalo činjenje lakših povreda obaveza.
Učenik, roditelj odnosno staratelj odgovara za
materijalnu štetu koju učenik nanese školi, namerno ili iz krajnje
nepažnje, u skladu sa zakonom.
Vaspitno-disciplinski postupak
Član 114.
Vaspitno-disciplinski postupak je hitan i pokreće
se zaključkom direktora. Zaključak sadrži podatke o učeniku, opis
teže povrede obaveze učenika, odnosno zabrane iz čl. 44. i 45. ovog
zakona, vreme, mesto i način izvršenje povrede i odgovarajuće dokaze.
Zaključak iz stava 1. ovog člana dostavlja se učeniku,
odnosno njegovom roditelju ili staratelju, odeljenjskom starešini,
stručnim saradnicima, odnosno odgovarajućem stručnom timu.
Učenik mora biti saslušan, a ako je maloletan,
uz prisustvo roditelja.
Vaspitno-disciplinski postupak vodi se primenom
pravila opšteg upravnog postupka i okončava se rešenjem.
